Opening Jerez d.l. Frontera
De Spaanse Rijschool

nl.youtube.com/watch 

Logo Associación Naconal de Doma Vaquera

Doma = trainen, africhten

Vaquera = Veehoeder

Vaca = koe

Vaquero : Hoeder van het vee 

nl.youtube.com/watch

Klik hier en geniet van de rust en de balans

De Doma Vaquera wordt ook wel de Doma Espñola genoemd. In Nederland bestaan vele vooroordelen over de Spaanse rijkunst die meestal gebaseerd zijn op de excessen die elke tak van paardensport kent.

De Spaanse rijstijl Doma Vaquera

Inleiding

Doma Vaquera betekent letterlijk 'training van de veehoeder'. De Vaquero, de veehoeder, rijdt nog altijd te paard over het land, 'el Campo' in Spanje om daar op het vee te letten. De rijstijl is nationaal maar voornamelijk in Zuid Spanje kan men de Vaqueros aan het werk zien. Doordat Spanje veel grotere landerijen heeft en veel terrein niet begaanbaar is met de auto worden nog altijd paarden en ruiters ingezet. Te paard kan men een groep paarden of stieren gemakkelijker leiden op dit onregelmatige terrein dan vanuit een auto. Vandaar dat deze rijstijl, die van vader op zoon werd doorgegeven een zuiver Spaanse rijstijl is. De rijstijl is al oud en pas sinds 1971 heeft men een wedstrijdreglement gemaakt waardoor nu competities gereden worden in deze stijl van oorspronkelijk het Spaanse platteland.

De Doma Vaquera mag dé Nationale stijl van rijden van Spanje genoemd worden en wordt ook wel de Doma Eapañola genoemd. De tweede Nationale stijl is de Alta Escuela, letterlijk vertaald de Oude School. De Alta Escuela kenmerkt zich door de oude oefeningen als een Piaffe, Passage en de sprongen boven de grond. De Ata Escuela en de Doma Vaquera zijn de oudste rijstijlen van Europa. Voor de Alta Escuela worden veelal hengsten ingezet terwijl in de Doma Vaquera meer ruinen en merries worden gebruikt. Deze paarden zijn op het platteland gemakkelijker samen te huisvesten.

De Doma Vaquera kenmerkt zich door de oefeningen die allen voortkomen uit het gebruik op het platteland. Zo is het rijden met één hand, de linkerhand, een zeer praktische manier van rijden doordat de rechterhand vrij is kunnen hiermee andere handelingen verricht worden. Hierbij denkt men aan het openen en sluiten van een hek of het hanteren van een Garrocha, een stok van c.a. 3.50 m lengte welke wordt ingezet om het vee te sturen of om de agressie af te leiden door de punt op de grond voort te slepen. Ook wordt deze stok gebruikt om de stieren in volle galop omver te gooien door de punt op de lendenen te zetten en de stier daarmee zo in onbalans te brengen dat hij valt. Aan de manier waarop deze stieren overeind krabbelen 'leest' men het karakter van de stier. Uiteindelijk worden deze stieren gefokt voor de corrida, de vier jaar voor de Arena leven de stieren op het Spaanse platteland in volledige vrijheid.

Het werken met de Garrocha, 'Acoso y derribo'. Hier worden de jonge stieren in volle galop omver gegooid. Hoe pittiger de stier opstaat, hoe vechtlustiger.
De beste stieren gaan door naar de Arena. 

De oefeningen die gereden worden kenmerken zich door de snelle acceleratie van de paarden, wendingen om de voor- en achterhand, zijgangen waarbij ook dwars opzij wordt gereden, het snelle achterwaarts kunnen gaan en de befaamde 'Parada al Raya'. De Parada al Raya is de snelle stop vanuit volle galop. Het paard dient hierbij vierkant stil te staan en mag slechts enkele pasjes met de achterbenen maken voor het onbeweeglijk stilstaat. De besturing van de oefeningen wordt altijd uitgevoerd met één hand, in stap rust de rechterhand op het bovenbeen en in de galop draagt de ruiter de hand voor de buik. De besturing van de paarden is precies contra van wat de meeste kennen van de Western, de paarden dienen heel fijntjes te reageren op de signalen van de ruiter, vandaar dat de opleiding van een Doma Vaquera paard enige tijd in beslag neemt.

Door de competities werd de Doma Vaquera meer en meer populair. Er wordt nu wel eens door de oudere generaties smalend gezegd dat er paarden zijn die misschien hoog scoren in de competitie, maar welke nog nooit een stier in het echt hebben gezien. In Spanje zijn de basisprincipes van de Doma Vaquera de basisafrichting van het paard, vaak aangevuld met de gangen Piaffe en Passage en veelal een Spaanse stap. Het leren sturen op één hand wordt zorgvuldig aangeleerd aan het paard omdat paard en ruiter op elkaar moeten kunnen bouwen en vertrouwen. Het duurt enige jaren voor een paard klaar is in deze basisafrichting.

Jonge paarden worden de eerste jaren bereden op vier teugels, één paar aan de pilaren van het bit en het andere paard aan de Serreta, een (deels) metalen neusband met op de neus twee ringen. Bij juist gebruik een uiterst handige hulp die de mond van het paard spaart en waardoor de paarden boterzacht in de mond blijven. Paarden met vier teugels worden Iniciado genoemd, beginnende paarden tot zeven jaar. Na het grootste gedeelte van de basisafrichting worden de teugels van de neus aan het bit vastgemaakt om zo langzaam te wennen aan de voornamelijk zit- en gewichtshulpen. Pas na het zevende levensjaar wordt een paard Domado genoemd, wat betekent dat dit paard volledig is afgericht. Het paard in opleiding wordt meestal bereden met de Española, het nationale Spaanse zadel en pas later het herderszadel. Het Doma Vaquera zadel is een zadel wat redelijk zwaar is maar waar het gewicht is verdeeld over een groot gedeelte van de paardenrug. Door het gewicht en de ligging van het zadel dient het jonge paard eerst wat spieren te hebben ontwikkeld voor het toe is aan dit zwaardere zadel.

Het Doma Vaquera zadel kenmerkt zich door de eenvoud. De vulling is niet zoals vaak wordt aangenomen van alleen maar stro, beide zadels worden opgevuld met wol en zijn voorzien van een linnen onderzijde. Door de warmte van het paard en de werking van het linnen, schuiven deze zadels niet over de rug en liggen de zadels goed vast en correct op de rug. Alle Spaanse zadels zijn voorzien van een staartriem. Ter bescherming van de Española, het Iniciado-zadel wordt dit zadel vaak overtrokken met een lamsvacht. Het Doma Vaquera zadel, het herderszadel is standaard voorzien van een bontvacht.

Het Spaanse hoofdstel is ook eenvoudig en heeft veelal geen keelriem. Het bit waarop het volleerde paard wordt gereden is een stang met scharen. Als frontriem wordt een mosquero gebruik, welke gelijk een hulpje is in het vinden van de juiste balans en evenwicht doordat in een goede stap of galop de mosquero regelmatig van links naar rechts beweegt. De Mosquero aan het basishoofdstel is gemaakt van lange sliertjes, zodra het paard meer beleerd is wordt deze mosquero vervangen door een paardenharen mosquero van allerlei kwastjes.

Praktijk

Dat deze stijl een enorm praktische waarde had bleek toen rond 1850 de Spanjaarden in Amerika kwamen, de Conquistadores en daar zowel het paard in Amerika introduceerde alsook de rijstijl. De welbekende Western-stijl is een geëvolueerde Doma Vaquera, met enige Amerikaanse aanpassingen. Ook Amerika heeft grote landerijen waar vee gehoed wordt. De verschillen in deze twee stijlen zien we aan de houding van het paard, de optoming en de oefeningen. De Garrocha is ingeruild voor een lasso en het Western zadel heeft een iets ander model zadel met een knop.

Workshop Garrocha, door Nicole Lampe op Enterado van De Woeste Hoeve Andalusiërs.

Waar in Spanje de 'Toro Bravo', de vechtstieren, absoluut niet in handen van mensen mogen komen, wordt in Amerika het vee gevangen met een lasso. Ook de bouw en aanleg van de paarden is anders. In Spanje prefereert men voor de Doma Vaquera een hoogbenig paard en rijdt men deze paarden opgericht en sterk verzameld, klaar voor welke oefening dan ook. Letterlijk vertaald spreekt men over onderwerping van het paard, bedoeld wordt een onvoorwaardelijke gehoorzaamheid. Die gehoorzaamheid is noodzakelijk bij het hoede van de agressieve Toro Bravo waar de ruiter onvoorwaardelijk op het paard moet kunnen rekenen bij spannende situatie.

Behendigheid en snelheid van paard en ruiter staan hierbij centraal bij de adembenemende getoonde prestaties.

Workshop Doma Vaquera. Door Nicole Lampe aan Chawwa.

Jacqueline de Ridder met PRE hengst Bolero

De basisproef, manege, voor de paarden vanaf 4 tot 7 jaar

De iniciado

De volgorde van de oefeningen mag bepaald worden door de ruiter. De ruiter heeft 7 minuten de tijd en  mag eventueel oefeningen over doen. De hoogste score is geldig voor de einduitslag. Er wordt NIET op letters gereden en de hele zandak wordt gebruikt.

JURY 1:	JURY 2:
RUITER:	PAARD:

FIG	BEWEGINGEN	NOTAS	Spaans	Aanwijzingen in het Nederlands	PTOS.	OBSERVATIES
1	Presentatie		Traje, sombrero y colocación, cabezada y crines; montura; cola y pelado.	Kleding, sombrero, traditionele optoming, zadel, toilettering van het paard, staart en manen. (geknoopt en gevlochten)
2	Binnenkomen in arbeidsdraf of galop op de centrale lijn. Onbeweeglijkheid en groet		Rectitud y colocación desde la entrada. Parar cargando los posteriores, reparto peso entre las extremidades y saludo	Rechtheid van het paard bij binnenkomst. Halthouden waarbij het gewicht verdeeld is over voor- en achterhand, de groet. De heer neemt de hoed af en de dame knikt.
3	Rechterhoefslag enkele meters een paso corto (verkorte stap)		Regularidad del aire, rectitud, colocación del cuello; posteriores en las huellas de los anteriores o sobrepasándolas; mosquero acompasado al movimiento	Regelmatigheid van de gangen, buiging van de hals, de afdruk van de voorhand en de achterhand, overstappen, de mosquero vergezelt passend deze beweging Coëfficiënt   2 ( totaal wordt verdubbeldeld)
4	Cirkels in stap op beide handen		Incurvación de cabeza a cola; regularidad y salida sin perder al acción	Buiging van hoofd tot staart, regelmatigheid van de gangen zonder de impuls te verliezen
5	Achterwaarts met vertrek in stap		Parada mínimo 4 pasos atrás y 4 hacia delante, transiciones, Salida sin perder la acción	Halthouden, minimaal 4 passen achterwaarts, overgangen met voorwaartse impuls zonder de actie en impuls te verliezen.
6	Arbeidsdraf en gestrekte draf op rechte lijnen en diagonaal		Regularidad, rectitud, impulsión y transiciones	Regelmaat, rechtheid en de impuls tijdens de overgangen
7	Arbeidsdraf op cirkels op beide handen		Incurvación de cabeza a cola; regularidad y salida sin perder la acción	Buiging van het hoofd tot staart, regelmaat zonder de voorwaartse impuls te verliezen
8	Achterwaarts met vertrek in draf		Mínimo 4 pasos, parada, regularidad, colocación alargamiento de cabeza y cuello sin arreones	Minimaal 4 passen achterwaarts, halthouden met vertrek in draf(galop). Regelmaat verlengen van het hoofd tot staart zonder sierlijkheid te verliezen
9	Arbeidsgalop en uitgestrekte galop		Salida a ambas manos, transiciones, regularidad, colocación, alargamiento de cabeza y cuello en el largo y reunión en el de trabajo	Galop op beide handen, overgangen van arbeidsgalop en uitgestrekte galop en weer terug. Buiging , verlengen van het hoofd  en de verzameling in de arbeidsgang
10	Cirkels in galop op beide handen, (vergroten en verkleinen)		Colocación, equilibrio, regularidad, incurvación de cabeza a cola, remetimiento de los posteriores	Cirkels op beide handen waarbij het paard in evenwicht en met  regelmaat gaat, stelling en buiging van hoofd tot staart
11	Achterwaarts met vertrek in arbeidsgalop		Parada. Mínimo 4 pasos, regularidad y salida sin perder la acción	Halthouden. Minimaal 4 passen achterwaarts, regelmaat en vertrek zonder de impuls te verliezen
12	Een acht in (stevige)galop waarvan een in galop en een in contra galop		Incurvación, regularidad, remetimiento de los posteriores sin desplazamiento de las caderas al exterior del círculo. A amabas manos	Buiging, regelmatigheid, plaatsing van voorhand en de achterhand, stelling en buiging op de beide cirkels van hoofd tot staart Coëfficiënt   2 ( totaal wordt verdubbeld)
13	Overgangen van stap naar draf en van draf naar stap		Partiendo de la línea recta, regularidad, equilibrio	Overgangen op de rechte lijn, regelmatigheid en evenwicht Coëfficiënt   2 ( totaal wordt verdubbeld)
14	Overgangen van stap naar galop op beide handen		Partiendo en la línea recta, regularidad, sometimiento, equilibrio	Overgangen op de rechte lijn, regelmatigheid, gehoorzaamheid, evenwicht Coëfficiënt   2 ( totaal wordt verdubbeld)
15	Overgangen van draf naar galop en van galop naar draf		Partiendo en la línea recta, regularidad, sometimiento, equilibrio	Overgangen van draf naar galop en terug op de rechte lijnen, regelmatigheid, gehoorzaamheid, evenwicht Coëfficiënt   2 ( totaal wordt verdubbeld)
16	Halthouden, onbeweeglijkheid en groet op het midden van de piste. Vertrek in stap		Rectitud en la colocación, reparto del peso entre las extremidades; paso de trabajo	Rechtheid in de verzameling, verdeling van het gewicht op de voor en achterhand . Vertrek na halthouden in arbeidsstap
17	Zit en plaats van de ruiter en de juistheid van de hulpen
18	Gehoorzaamheid, impuls en de karakteristieken van de Doma Vaquera		Sumisión, características fundamentales	Gehoorzaamheid, karakteristieke en fundamentele gangen in de Doma Vaquera
19	Expressie en gangen van de Vaquero		Dificultad en la combinación de los movimiento. Personalidad del jinete.	Moeilijkheid in de combinatie van de bewegingen. Persoonlijkheid van de ruiter t.o.v. het paard
MÁXIMAAL PUNTEN VOOR JURY:  240			VERDIENDE PUNTEN
			STRAFPUNTEN
			Dit gedeelte alleen voor de president